Amerikalı yazar Robert Mason’ın yazdığı 1983 tarihli Chickenhawk, keşke Türkçeye çevrilmiş olsaydı dediğim kitaplardan biri. Son zamanlarda okuduklarımın en iyisi. Kitap, helikopter pilotu Mason’ın Vietnam Savaşı esnasında yaşadıklarını anlatıyor. Müthiş bir savaş karşıtı eser. Savaşın anlamsızlığını ve vahşetini gözümüze sokuyor…

Mason, hikâyesine 1964 yılında başlıyor. Zorlu bir eğitim sürecinin ardından hayali gerçekleşir ve savaş pilotu olur. Karısı ve yeni doğmuş oğlunu geride bırakarak Vietnam’a gönderilir. Vietnam hakkında bilgi sahibi değildir, ülkeyi merak bile etmemektedir. Tarihi, insanları hakkında söyleyebileceği tek kelimesi yoktur. Tek amacı vardır; komünistleri durdurmak… Güle güle gider savaşa ama 2 yılın sonunda ruhu parçalanmış, ne yapacağını bilemez halde ülkesine döner. Savaşta yaşadıkları, inandığı tüm değerleri yok etmiştir. Uçmayı bile bırakır. Hapse düşer.

Okuru teslim alıyor

Mason’ın dili ve üslubu, okuru tam anlamıyla teslim alıyor. O kadar basit anlatıyor ki her şeyi. Onunla birlikte uçuyoruz adeta. Çeşitli askeri üslerdeki yaşamına tanıklık ediyoruz. “Beklemek kadar sıkıcı bir şey yok,” diyor Mason. “Hepimiz göreve çıkmak için yanıp tutuşuyorduk,” diye ekliyor. İzinli olduğu günlerde kendisini alkole ve seks işçilerine teslim etmesine şahit oluyoruz. Diğer pilotlarla yaptığı geyik muhabbetlerinin ortağı oluyoruz. Ama Mason helikopterine bindiğinde okurunu da bir cehennemin ortasına götürüyor. Kitabın en iyi bölümleri de zaten bu savaş sahneleri.

Mason, 2 yıl boyunca binden fazla kez uçuyor. Temel görevleri, piyadeleri çatışma alanına götürmek, pusuya düşmüş askerleri kurtarmak, ölü ve yaralıları çatışma bölgesinden tahliye etmek, silah ve mühimmat takviyesi yapmak. “Ceset değil, genelde kopmuş kollar, kafalar, yarım bedenler taşırdım, helikopterin içi kan ve iç organlarla dolu olurdu. Görevden her dönüşümde saatlerce temizlerdim ortalığı,” diye anlatıyor Mason.

Artık amaç, sadece hayatta kalmaktır

Silah arkadaşlarının ölümüne tanıklık ediyor sıklıkla. (Vietnam’daki Amerikan savaş pilotlarının yüzde 20’si öldü, yaklaşık 3 bin helikopter ve uçak düşürüldü.)

Aylar geçtikçe neden savaştığını sorgulamaya başlıyor. Ölüm korkusu tüm bedenini sarıyor. Uykusuzluk başlıyor. Görevlerden kaçmanın yollarını arıyor, geri hizmete alınmak istiyor. Artık amacı, ülkesini tanımadığı bir düşmandan korumak değil, sadece hayatta kalabilmektir.

Zaten kitabın adı da biraz bu duygulara gönderme anladığım kadarıyla. İngilizcede chicken (tavuk) korkaklığı, hawk (şahin) saldırganlığı tanımlamak için kullanılıyor.

Mutlaka okuyun

Mason’ın kitabı, askeri havacılık meraklıları için de bir başucu eseri kesinlikle. Ateş altına öğrendiği teknikleri bolca anlatıyor Mason (makineli tüfek ateşinin ortasına indiğinizde yaratıcı olmanız gerekiyor haliyle). Helikopterlerin bazen 20’li gruplar halinde nasıl formasyonda uçtuğunu anlatıyor. Kazaların nasıl basit hatalardan kaynaklandığını vurguluyor. Uçuş korkusu olanlara tavsiye etmem bu bölümleri. Kitapta çok sayıda fotoğraf da var.

Ben çok etkilendim Chickenhawk‘tan. Bulursanız okuyun mutlaka…