Giriş
Tokio-2020 Azərbaycan üçün təkcə növbəti böyük idman sınağı deyil, həm də əvvəlki Olimpiya və Paralimpiya uğurlarının təsadüf olmadığını göstərmək imkanıdır. XXXII Yay Olimpiya Oyunları və XVI Yay Paralimpiya Oyunlarının Yaponiyada keçirilməsi ərəfəsində əsas sual budur: əvvəlki nəticələr yeni medal ümidlərinə necə çevriləcək?
Azərbaycan idmançılarının hazırlığı dövlət səviyyəsində müəyyən edilmiş çərçivəyə əsaslanır. Prezident İlham Əliyev 24 fevral 2020-ci ildə milli Olimpiya və Paralimpiya komandalarının hazırlığına və Oyunlarda iştirakına dəstək barədə sərəncam imzalayıb. Bu qərar hazırlığın təşkilati və maliyyə əsaslarını rəsmiləşdirib.
Paralimpiya komandasının perspektivini yalnız medal sayı ilə qiymətləndirmək düzgün olmaz. Bununla belə, əvvəlki Oyunların nəticələri yeni hədəflərin miqyasını anlamaq üçün əsas verir: Azərbaycan həm Olimpiya, həm də Paralimpiya arenasında rəqabət qabiliyyətini sübut edib. Bu mənada paralimpiya idmanının inkişafı ölkənin ümumi idman strategiyasının mühüm hissəsidir.
Komandaların təhlili
XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında Azərbaycan 1 qızıl, 7 gümüş və 10 bürünc medal qazanmışdı. Bu nəticə milli komandanın müxtəlif idman növlərində medal uğrunda mübarizə apara bildiyini göstərir. Lakin bu, Tokio üçün zəmanət deyil: rəqiblərin forması, püşk və idmançının həmin günkü hazırlığı nəticəyə təsir edir.
XV Yay Paralimpiya Oyunlarında isə Azərbaycan 1 qızıl, 8 gümüş və 2 bürünc medal əldə etmişdi. Gümüş medalların çoxluğu komandanın final səviyyəsinə çata bildiyini göstərir. Eyni zamanda bu nəticə qızıl medal uğrunda həlledici mərhələlərdə kiçik üstünlüklərin nə qədər vacib olduğunu xatırladır.
Gözləntiləri bir neçə idmançının üzərinə yükləmək düzgün olmaz. Müxtəlif idman növlərində yarışan idmançıların hazırlıq ehtiyacları və rəqabət şərtləri fərqlidir. Buna görə komandanın ümumi gücü fərdi planların, uyğun avadanlığın və yarış təcrübəsinin nə dərəcədə düzgün uzlaşdırılmasından asılı olacaq. Əlilliyi olan idmançılar üçün fərdi ehtiyaclara uyğun şəraitin yaradılması da hazırlığın vacib hissəsidir.
Yeni medal ümidlərini qiymətləndirərkən əvvəlki nəticələrin davamlılığını və komandanın dərinliyini nəzərə almaq lazımdır. Hazırlıq dövründə bir neçə idmançı yüksək səviyyəli rəqiblərlə müntəzəm sınaqdan keçərsə, medal şansı tək bir liderin çıxışından asılı qalmaz və komandanın ümumi nəticəsi daha dayanıqlı olar.
Açar amillər
Hazırlığa Gənclər və İdman Nazirliyi, Milli Olimpiya Komitəsi, Milli Paralimpiya Komitəsi və müvafiq idman federasiyaları birgə məsuliyyət daşıyır. Bu əməkdaşlıq yalnız təqvim hazırlamaqdan ibarət deyil. Məşq toplanışları, beynəlxalq yarışlarda iştirak, ölkədaxili seçmə yarışları və Oyunlara yollanma prosesi vahid plana uyğun qurulmalıdır.
Hazırlıq mərkəzləri yalnız məşq keçirilən məkanlar deyil. Onlar gündəlik məşqdən bərpaya, texniki hazırlıqdan tibbi və təşkilati ehtiyaclara qədər bütün prosesi əlaqələndirən sistemin bir hissəsidir. Mövcud məlumatlarda yeni mərkəzlərin adı və imkanları göstərilmədiyi üçün əsas qiymətləndirmə bu sistemin funksionallığı üzərində qurulmalıdır.
Planlaşdırılan maliyyə dəstəyi proqramın həyata keçirilməsi üçün vacibdir, amma vəsaitin özü nəticəyə zəmanət vermir. Əsas məsələ maliyyənin məşq toplanışlarına, beynəlxalq yarış təcrübəsinə, seçmə mərhələlərinə və Oyunlara hazırlığın digər ehtiyaclarına vaxtında yönəldilməsidir. Planın uğuru onun real icrası ilə ölçüləcək.
Beynəlxalq yarışlarda iştirak yalnız məşq yükünü artırmaq üçün deyil. Bu yarışlar idmançılara rəqiblərin sürəti və taktikası, eləcə də yarış şəraiti ilə tanış olmaq imkanı verir. Tokioya qədər belə şəraitə uyğunlaşmaq, yəni beynəlxalq adaptasiya prosesindən keçmək idmançılara yarış zamanı əsas diqqətlərini çıxışlarına yönəltməyə kömək edə bilər.
Daxili seçmə yarışları da vacibdir. Bu mərhələdə komandanın tərkibi müəyyənləşir, idman federasiyaları isə idmançıların hazırkı formasını müqayisə edib hazırlıq planında dəyişiklik edə bilirlər. Seçim meyarları aydın və sabit olduqda idmançılar qarşılarına qoyulan vəzifələri daha yaxşı anlayırlar.
Paralimpiya hazırlığının keyfiyyətini yalnız medallarla ölçmək olmaz. İdmançının ehtiyaclarına uyğun avadanlıq, əlçatan mühit və düzgün təşkil olunmuş bərpa prosesi məşqlərin dayanması riskini azaldır, yarış günü isə bacarıqlarını tam göstərməsinə kömək edir. Bu amillər gözə görünməsə də, medal uğrunda mübarizəyə real təsir göstərir.
Yarışın mümkün ssenariləri
Tokio yarışlarının gedişini tək bir idman növünün taktikası ilə deyil, bir neçə mərhələdən ibarət sınaq kimi təsəvvür etmək daha doğrudur. İlk mərhələdə idmançı seçmə yarışlarında öz tempini və texnikasını qorumalı, növbəti mərhələdə güclü rəqiblə qarşılaşanda strategiyasını çevik şəkildə dəyişməli, həlledici anda isə səhvləri azaldıb yaranan fürsətdən istifadə etməlidir.
Əvvəlki Paralimpiya Oyunlarında qazanılan səkkiz gümüş medal final səviyyəsinə çatmağın nə qədər vacib olduğunu göstərir. Komanda bu dəfə finala yüksələn idmançıları rəqiblərin real oyun tərzinə uyğun hazırlaya bilsə, gümüş medalı qızıla çevirmək şansı artar. Lakin bu, uğurun mütləq təkrarlanacağı demək deyil.
Başqa bir ssenaridə medal uğrunda mübarizə bir neçə idman növündə eyni vaxtda gedə, uğur isə tək bir idmançıdan deyil, komandanın geniş heyətindən gələ bilər. Belə vəziyyətdə məşqçilərin yükü düzgün bölüşdürməsi, məlumatı vaxtında çatdırması və idmançıların fiziki vəziyyətini nəzərə alaraq qərar verməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Paralimpiya hədəfi yalnız medal sayını artırmaq çağırışı deyil. Bu, hazırlıqdan seçmə yarışlarına və beynəlxalq sınaqlara qədər bütün işləri vahid istiqamətə yönəltmək üçün bir meyardır. Azərbaycan komandasının para-olimpiada hədəfi də bu ardıcıl hazırlıq və davamlı inkişaf üzərində qurulmalıdır. Əvvəlki uğurlara arxayınlaşmaq əvəzinə, hər yarışda irəliləyişə nail olmaq bu hədəfi gerçəkləşdirə bilər.
Nəticə
Azərbaycanın Paralimpiya komandası Tokio-2020-yə əvvəlki Oyunlarda qazandığı uğurlar və dövlət səviyyəsində göstərilən təşkilati dəstəklə hazırlaşır. XXXI Olimpiya Oyunlarının medal nəticələri və XV Paralimpiya Oyunlarının göstəriciləri ümid üçün əsas verir, lakin hər yeni yarış özünəməxsus sınaqlar yaradır.
Nəticəyə hazırlığın ardıcıllığı, hazırlıq mərkəzlərinin səmərəli fəaliyyəti, beynəlxalq yarışlarda qazanılan təcrübə və hər idmançının ehtiyacına uyğun dəstək təsir göstərəcək. Uğurun son ölçüsü medal sayı olsa da, ona aparan yol gündəlik planlaşdırmadan, dəqiq icradan və komanda daxilində koordinasiyadan başlayır.
